Bilgi
Teknolojileri İlker Temir Internet in önemi
Bundan böyle her ay, bu köşede, “Bilgi Teknolojileri” ile ilgili
konularda beraber olaca-ğız. İncelediğimiz konular bazen teknik
bazen sosyal içerikli olacak. Konu bilgi
teknolojileri olunca, elbette günü-müzde ilk akla gelenlerden biri
Internet oluyor. Bu nedenle, ilk yazımızın konusunu da Internet olarak
seçtik.
Internet üzerine söylenebilecek çok sey var.
Kitlelerin genel olarak ilgisini çeken, genellikle, Internet'in
“teknolojik” ve “popüler” boyutu: Hızlı hatlar, web siteleri, sohbet
servisleri, gigabaytlık ücretsiz e-posta hesapları vs. Yeri geldik-çe
köşemizde bu konuların üzerinde de duraca-ğız. Ancak bu ilk yazımızda
daha çok “Internet nedir ve niye bu kadar önemlidir?” sorusuna ya-nıt
bulmaya çalışalım. Internet öncelikle
teknolojik bir atılım, bir buluştur. Ortaya çıkışı 1960'lara kadar
gider. İnsanlık adına üzücü de olsa, birçok teknolojik yenilik gibi,
başlangıçta askeri bir amaçla geliş-tirilmiştir. Asıl geliştirilme
amacı, nükleer bir sal-dırı olduğu takdirde bile çalışabilir bir
iletişim alt-yapısı kurmaktır. Internet ilk olarak ilkel bir an-lamda
Amerika'daki üniversiteler, araştırma ku-ruluşları ve kütüphaneler
arasında kullanılmaya başlanmış; “ticarileşmesi” ve “popüler hale
gel-mesi” ancak 1990'ların başlarında mümkün olmuştur. DÜŞÜNCE
DEVRİMİ Internet, getirmiş olduğu teknolojik
yeniklikten çok daha önemli olarak bir “düşünce devrimi”, tarihin son
dönemdeki önemli dönüm noktalarından biri olarak algılanmalıdır. Ticari
ola-rak kullanılmaya başlamasından yalnızca 14 yıl gibi kısa bir süre
içerisinde Internet'in bu denli gelişme göstermesi ve günlük hayatımıza
bu denli girmiş olması, gelişim hızını inanılmaz ar-tıran etkilerini
ispatlar niteliktedir. İnsanlığın gelişimi
boyunca her zaman kritik dönüm noktaları olagelmiştir. Örneğin tarih
ya-zının icadıyla başlar. Yazının icadı, bilginin sakla-nabilmesini
sağlayarak bir devrim yaratmıştır. Bu sayede ticaret hızlanmış ve ardı
ardına gelen kuşaklar arasında bilgi aktarımı artmış, dolayısıyla
insanlığın gelişimi hızlanmıştır. Tarihte yazıyı kullanmakta geciken
uygarlıkların üstünlüklerini, yazıyı kullanmaya başlayan diğer
uygarlıklara kaptırdıklarını görüyoruz.
İnsanlık tarihindeki bir diğer önemli dönüm noktası da matbaanın
icadıdır. Yazının icadı na-sıl ardı ardına gelen kuşaklar arasında
bilgi biri-kimini sağlamış ve gelişmeyi hızlandırmış ise matbaanın
icadı da bunu daha ileriye götürmüş, bilginin çok daha geniş kitlelere
ulaşımını sağla-mıştır. Bu da sonuçta insanlığın aydınlanma ha-reketini
başlatmış ve gelişimini daha da hızlan-dırmasını sağlamıştır.
Günümüzde bu gelişmelerin herhangi bir
teknolojik değerinden bahsetmek mümkün de-ğildir. Ama kendi sahip
oldukları teknolojiden çok daha büyük bir gelişimi tetiklemiş ve
insanlığın yeni dönemlere girmesine yol açmışlardır. Internet'i
değerlendirirken de bu şekilde gör-mek, teknolojisinden ziyade
insanlığın gelişimi üzerindeki etkisini göz önünde bulundurmak
ge-rekir. Günümüzde Internet teknolojileri yavaş yavaş teknik anlamdaki
parlaklıklarını kaybetme-ye başlamaktadır. Ancak bu, Internet'in hayati
önemini değiştirmemektedir. Internet'in önemi teknolojisinde değil,
bilgiye ulaşım yöntemlerini devrimsel nitelikte değiştirmiş ve
kolaylaştırmış olmasındadır. Internet bir devrimdir ve içinde
yaşadığımız "Bilgi Toplumu"nun en temel öğesi-dir. Eğer bugün bilgi
toplumundan bahsediyorsak, burada birincil krediyi Internet'e vermek
zorundayız. Internet insanlığın gelişimini, bilgiye ulaşmayı inanılmaz
derecede kolaylaştırarak hızlandırmıştır. Bunun sonuçlarını bir süredir
zaten görüyoruz, gelecekte bu durumun daha da belirgin hale gelmesi
beklenmelidir.DOĞRU AMAÇLA KULLANMAK
Günümüzde yapılan en yaygın hatalardan biri
Internet'in teknolojik bir “oyuncak” olarak görülmesidir. Bunun
sebeplerinden biri, Inter-net'in her zaman yararlı amaçlar için
kullanılmaması, çoğu durumda yalnızca “eğlence” boyutunda algılanıyor
olmasıdır. Unutulmamalıdır ki Internet, bilgiye ulaşmada yalnızca bir
araçtır. Her araç gibi hem faydalı hem de faydasız, hat-ta zararlı
şekillerde kullanılabilir. Ancak bu du-rum kesinlikle genç kuşakların,
özellikle de ço-cukların Internet'e bağlanmasını engellemek gibi bir
düşünceye yol açmamalıdır. Faydasız amaç-lar için kullanılmasından
çekinerek gençleri In-ternet'ten uzak tutmak, zararlı yayınlar olduğu
gerekçesiyle okuma yazma öğrenmelerini engel-lemeye benzer. Burada
sorumluluğumuz, Inter-net'in doğru amaçlar için doğru şekilde
kullanılmasını sağlamak olmalıdır. Çocukların ve gençlerin bu alanda da
eğitilmeleri ve yönlendirilme-leri gerekir.
Emeğin yerini giderek bilgiye bıraktığı bir
dönemden geçiyoruz. Internet, herhangi bir bireyin ulaşabildiği bilgi
miktarını inanılmaz dü-zeyde artırmıştır. Toplumların ve bireylerin
ken-dilerini geliştirme olanakları da buna paralel ola-rak artmıştır.
Ancak bu, geçmişte olduğundan çok daha rekabetçi bir ortam da
yaratmaktadır. Başarılı olabilmek için gelecek kuşakların geç-miş
kuşaklardan çok daha fazla bilgili ve dona-nımlı olmaları
gerekmektedir. Aksi takdirde re-kabet şansları çok azalacak, belki hiç
kalmayacaktır. Bu nedenle, bilgiye ulaşabilmek çok daha kritik bir hal
almaktadır. Bu da ancak Internet'i ve genel anlamda iletişim
teknolojilerini doğru ve etkin olarak kullanabilmek ile mümkün olur.
Teknolojinin getirdiği bu olanaklardan eşit ölçü-de yararlanabilmek
için uygun teknik altyapıya sahip olmak ama daha önemlisi uygun şekilde
eğitim görmüş olmak gereklidir. Aksi takdirde Internet dahil, iletişim
olanaklarını artıran tüm teknolojik gelişmeler, az gelişmiş ve çok
gelişmiş toplumlar arasındaki uçurumun daha da derinleşmesine yol
açabilir. Internet hakkında bir başka yaygın
yanlış kanı ise yalnızca teknonolojik iş kolları için ge-rek duyulan
bir araç olduğunun düşünülmesidir. Bunun nedeni, muhtemelen doğduğu
alan iti-bariyle Internet'in teknolojik bir buluş olmasında
yatmaktadır. Inter-net her türlü bilgiye ulaşımı inanılmaz ölçüde
kolaylaş-tıran bir araçtır ve bunun yansımaları her alanda kendini
göstermektedir. Doğası itibariyle Internet üzerinde teknik içerikli
bilgi diğer türlere oranla daha fazla bulunmuştur ancak gü-nümüzde bu
du-rumdan artık bahsedilemez. Internet'in önemi
şöyle bir benzetmeyle an-latılabilir: Günümüzde okuma yazma becerileri
ve kitaplar yaşamamızın tartışılmaz bir parçası olmuştur. Okuma yazma
bilmeyen, eğitimin önemini yeterince benimsememiş bireylerin ve
toplumların bugünkü şartlarda yaşam ve rekabet şansı ne kadar ise
gelecekte Internet ve iletişim teknolojilerini yeterince kullanamayan
bireylerin ve toplumların yaşam ve rekabet şansı da aynı ölçüde
olacaktır. Internet bilgiye ulaşmak için sı-nırsız olanaklar sunan bir
araçtır ancak anahtar, her zaman olduğu gibi, bu aracı kullanan
insan-dır. INTERNET TRENİNİ KAÇIRMAYALIM Türk
toplumunun gelişim sürecinde gecikmiş olmasının nedenlerinden biri
olarak -aksi görüşler bulunsa da- matbaanın Osmanlı İmpa-ratorluğu'na,
Avrupa'ya oranla yaklaşık 300 yıl geç girmiş olması ve “gelişim
treni”nin kaçırıl-mış olması gösterilir. Internet ise insanlık
tarihinde en az matbaa kadar hatta belki çok daha önemli bir dönüm
noktasını işaret ediyor. Şu ana kadar toplum olarak Internet'e gereken
önemi verdiğimiz maalesef söylenemez. Eğer gelecekte söz sahibi olmak
istiyorsak bu durumu en kısa sürede değiştirmeli, Internet'in temsil
et-tiği kavramların önemini kavramalı, bunları ha-yatımızda uygulamalı,
gerekli altyapıyı sağlama-ya özen göstermeliyiz. En önemlisi ise genç
ku-şakları bu konuda bilinçli bir şekilde eğitmeliyiz. Çünkü kaçıracak
başka trenimiz yok.