Eux, les hommes et les femmes de la première génération, n'avaient
qu'une idée en tête: gagner de l'argent et retourner en Turquie aussi
vite que possible… Personne ne pouvait s'imaginer, il y a 40 ans, que
les enfants et les petits-enfants de ces immigrés turcs deviendraient
des "Belges" et "fiers de l'être" !.. (Peut-on imaginer ce que
penseront, dans 40 ans, les Belges d'origine turque en lisant ce numéro
spécial d'une revue qui ne fait qu'essayer de transmettre quelques
messages ?) Les "vieux" avouent tous
aujourd'hui, qu'il a fallu du temps pour comprendre que la Belgique
devenait leur seconde patrie avec pleines d'attaches. Certains ont
essayé le retour définitif à la mère patrie, beaucoup ont échoué. Car
"la patrie est aussi là où se trouvent les enfants et les amis, là où
on travaille, là où on a pris l'habitude de vivre et là où on se fait
mieux soigner… avant de mourir." "Plus question
de rentrer en Turquie" disent tous mais beaucoup précisent "qu'ils
aimeraient qu'on les enterre dans leur pays natal lorsque le temps sera
venu." Répétons-le, nous avons rencontré une
centaine d'anciens. Croyez-nous, pas un seul n'a dit un mot méchant sur
les Belges. Pas un seul n'a parlé d'une déception. Ils sont tous très
modestes, reconnaissants, fiers. Ils ne demandent pas grand-chose. Ils
sont contents de voir la réussite relativedes jeunes mais, à ce propos,
ils ne sont pas tout à fait satisfaits . "Nous étions jeunes lors de
notre arrivée mais il n'y avait pas toutes ses possibi-lités en
Belgique à ce moment-là", disent-ils. "Les jeunes n'ont plus d'excuses
pour tomber dans le piège du chômage…" "Il n'y
a plus de solidarité comme avant", dit l'un. "J'aimerais bien voir
cette solidarité chez les jeunes…" Et un autre,
70 ans, se faisant soigner les poumons dans un hôpital, ajoute
: "40 ans de présence en Belgique ! Il n'y a rien à
fêter. Nous avons beaucoup gagné, nous avons beaucoup perdu. Nous
sommes parfaitement conscients que la Belgique nous doit beaucoup, nous
lui devons beaucoup. Vous êtes gentils de venir nous écouter mais je
vous en prie, laissez-nous tomber. Allez vers les jeunes. Ils ont
beaucoup plus besoin qu'on les écoute, qu'on les comprenne. Moi, j'ai
déjà dit mes dernières volontés à mes enfants et à mes petits-enfants:
N'oubliez jamais la Turquie, ne trahissez jamais la Belgique. Notre
langue et notre culture sont nos richesses. N'y renoncez pas.
Enrichissez-vous avec celles de la Belgique. Soyez fiers d'être Turcs,
d'être Belges. Soyez des humains… Et surtout, n'ayez pas peur d'avouer
que vous avez deux patries. C'est un sentiment exceptionnel. N'oubliez
pas que vous avez intérêt à ce que ces deux pays soient toujours amis.
Faites ce qu'il faut pour qu'ils restent amis…"
Ici, nous n'avons fait que quelques traductions fidèles de nos
reportages. Les "anciens" ont vécu beaucoup de bonheurs et beaucoup de
drames en Belgique. C'est la vie. Vous avez maintenant une petite idée
sur le "point de départ" des turcs en
Belgique.
Maintenant, nous pouvons plus facilement vous parler des turcs
d'aujourd'hui qui vivent dans le plat pays qui est le
leur… De mannen en vrouwen van de eerste
generatie, hadden slechts een zaak voor ogen: geld verdienen en zo vlug
mogelijk naar Turkije terugkeren… Niemand kon zich toen voorstellen dat
de kinderen en kleinkinderen van deze Turkse immigranten "Belg"
zouden worden en "fier zouden zijn het te zijn"!… (Kunnen wij ons
voorstellen wat de Belgen van Turkse origine zullen denken over 40 jaar
als ze dit speciaal nummer lezen dat slechts tracht enkele boodschappen
over te brengen?) De "ouderen" geven allen toe
vandaag, dat er tijd nodig was om te begrijpen dat België hun tweede
vaderland werd. Zo zijn er die geprobeerd hebben definitief terug te
keren naar hun vaderland, velen hebben gefaald. Want "het vaderland is
ook daar waar de kinderen en vrienden zijn, daar waar men werkt, daar
waar men de gewoonte heeft te leven en daar waar men zich beter kan
laten verzorgen.. alvorens te sterven." "Geen
sprake meer van om naar Turkije terug te keren" zeggen velen maar ze
preciseren ook "dat ze graag in hun geboorteland begraven zouden worden
als het zover is." We herhalen het nog eens, we
hebben een honderdtal anciens ontmoet. Geloof ons vrij, geen enkele
heeft een slecht woord gezegd over de Belgen. Geen enkele sprak over
een ontgoocheling. Ze zijn allen zeer bescheiden, erkentelijk, fier. Ze
vragen niet veel. Ze zijn tevreden over de relatieve successen
van de jongeren maar ze zijn niet helemaal tevreden. "We waren jong als
we toekwamen maar toen waren er niet al die mogelijkheden in België",
zeggen ze. "De jongeren hebben geen excuus meer om in de val van de
werkloosheid te trappen…" "Er is geen
solidariteit meer zoals voorheen", zegt iemand. "Ik zou graag die vorm
van solidariteit zien bij de jongeren…"
Een andere persoon, die 70 jaar oud is, en zijn longen laat verzorgen
in een ziekenhuis, voegt toe : "40 jaar
aanwezigheid in België ! Er valt niets te vieren. We hebben veel
gewonnen, we hebben veel verloren. We zijn er ons perfect van bewust
dat België ons veel verschuldigd is, wij zijn haar ook verschuldigd. U
bent vriendelijk dat u ons komt opzoeken maar ik vraag u, laat ons
vallen. Ga naar de jongeren. Ze hebben er meer nood aan dat men naar
hen luistert, dat men hen verstaat. Ikzelf heb al mijn laatste wensen
overgemaakt aan mijn kinderen en kleinkinderen : vergeet Turkije niet,
verraad België nooit. Onze taal en onze cultuur zijn onze rijkdom. Geef
ze niet op. Verrijk jullie met deze van België. Wees fier Turk te zijn,
Belg te zijn. Wees menselijk… en bovenal, wees niet bang toe te geven
dat je twee vaderlanden hebt. Dat is een uitzonderlijk gevoel. Vergeet
niet dat jullie er belang bij hebben dat de twee landen altijd bevriend
blijven. Doe wat nodig is om te zorgen dat ze vrienden
blijven.." We hebben hier slechts enkele
vertalingen gemaakt van onze reportages. De "anciens" hebben veel geluk
en drama's beleefd in België. Dat is het leven. We hebben nu een klein
idee over het "beginpunt" van de Turken in België. Nu kunnen we u
gemakkelijker vertellen over de Turken van vandaag die in het platte
land leven dat het hunne is…